jueves, 9 de agosto de 2012

Arraiano Universal para CEF e Arraiano Maior da Raia Seca 2012 Xesús Alonso Montero


Cartaz obra de Baldo Ramos

Celanova, 31 de agosto do 2012

No centenario do nacemento do poeta celanovés Celso Emilio Ferreiro, a Asociación Arraianos ven de recoñecer como ARRAIANO UNIVERSAL ao autor de Longa noite de pedra.

Ademáis, Xesús Alonso Montero, escritor e académico, ven a ser distinguido co Recoñecemento Arraiano Maior da Raia Seca 2012, que concede anualmente a Asociación Arraianos. Esta distinción xa foi entregada ao escritor Bento da Cruz no 2011, ao Padre Fontes no 2010 e a Xosé Luís Méndez Ferrín, que inaugurou estes recoñecementos no 2009.

Da extensa biografía de Xesús Alonso Montero, destacar os traballos sociolingüísticos, así coma os estudos feitos sobre escritores galegos. Para a nosa literatura xa quedan títulos coma: Cen anos de literatura galega, Decálogo da língua galega, Versos republicanos e outros versos políticos, Curros Enríquez no franquismo ou Castelao na Unión Soviética en 1938.

O autor vigués está vencellado á figura de Celso Emilio Ferreiro, o que dalgún xeito xungue no tempo dous autores irrepetibles da nosa literatura.
 PROGRAMA
10,00 h. Encontro na praza da vila de Celanova.
Lectura do manifesto arraiano.

10,30 h. Rota literaria por distintos espazos relacionados cos literatos nados en Celanova, con lecturas de poemas e música arraiana.
11,30 - 14,00 h. No cemiterio de San Breixo. Nomeamento de Xesús Alonso Montero como Arraiano Maior da Raia Seca do ano 2012, a cargo do Arraiano Maior do ano anterior, Bento da Cruz.

Entrega do recoñecemento como ARRAIANO UNIVERSAL a Celso Emilio Ferreiro Míguez.

Ofrenda floral e recital poético e musical, coa participación de poetas e músicos das terras de Celanova e do val do Limia, ao pé do xacigo de Celso Emilio Ferreiro.

14,30 h. Xantar arraiano no Restaurante Airiños.


PARA ANOTARSE NO XANTAR:
Hai que comunicalo a este enderezo electrónico (xesusdiaz@gmail.com)
ata o día 27 de agosto, e facer o ingreso de 20 euros no número de conta: 2080 0329 31 0040005303, concepto: xantar arraianos.
Celso Emilio Ferreiro fai 100 anos

17,00 h. Espectáculo multimedia no claustro barroco do mosteiro de Celanova, facendo unha montaxe escénica atractiva e dinámica con intervencións de diferentes persoeiros, poetas, así como as actuacións de diversos grupos musicais.

Manifesto Arraiano 2011

Percorramos o que nos falta pola parte dos seus confíns no lado esquerdo,
e designemos, alomenos un apunte, dos vértices por onde pasa a raia que
separa os nosos pobos dos de Portugal.
Subamos piramidales peñascos, tan riscados como o alto Pirineo, para
vencer os cumios máis altos do Xurés pola banda de Riocaldo ata a pedra
“do bocelo”, pedra situada na beira do Río Límia, a promontoria elevación
é o marco levantado pola natureza para protexer a entrada do noso Limia
pola fronteira con Portugal.


Comezamos este manifesto arraiano cun fragmento lo libro “O Río Limia e os
seus contornos”, escrito polo entrimeño Benito Fernández Alonso que é nado
o 28 de outubro de 1848 nesta vila, e que foi bautizado na fermosa igrexa
que nos agarda para comezar esta xornada. Hoxe os arraianos tiñamos que
ter presente a un persoeiro ilustre deste tan ilustre concello, un
persoeiro que adicou parte do seu tempo vital a defender o noso patrimonio
e a divulgalo. Debémoslle tamén o feito de ter sido o fundador do “Boletín
da Comisión Provincial de Monumentos Históricos e Artísticos de Ourense”.

Recordar ós nosos antergos é reafirmarnos no que somos, aínda que iso nos
faga sentir con toda a súa forza o peso do pasado, un peso co que temos
que empurrar este presente de desalentos e bicos mustios nun eido
asulagado de bágoas e follas secas que non se erguen ao vento porque o
vento cómprenos para encher o peito aflito de soidade.

Dicía Álvaro Cunqueiro que “O soño vai rubindo polas veas do arbre / unha
vida enteira que pasa /  até facerse paxaro nunha ponla / un paxaro que
recorda canta e vaise / denantes de que todos os arbres morran”
. E
certamente, con nós, morren as nosas aldeas, apáganse as lareiras nas que
aquecer o sentimento e fraguar os anceios que atan a quen os mama a unha
forma de vida en clara decrepitude. Trocamos o mundo de cor por una
palestra de ocres que mingua canto máis desexamos tornar ao principio da
vida, e deixamos voar o recordo como o fai Ramón Sismundi no célebre poema
de Federico García Lorca “Cantiga do neno da tenda” e que di: “Ao longo de
rúas infindas / os galegos paseiaban / soñando un val imposíbel / na verde
riba da pampa”.


Pero os arraianos non deixaremos de nos erguer onde queira que nos
atopemos, para facer nosos os versos do poeta monzabiqueño Eduardo Pita
que dixo: “Eu diria dos apátridas que somos / daquela pátria que nos
sobra. / Diria daqueles que por amá-la / proscritos ficaram / proscritos
morreram”
. Para erguémonos das cinsas e respirar o fume dos carballos que
se derreten nas pedras aos nosos pés. E retornar coma os paxaros dos que
falou Cunqueiro nunha reforestación da terra matricial e nutricia, que
empreñada, endexamais deixará de parir fillos que a desermen.

Un deses fillos é o noso arraiano maior, Bento da Cruz, que fixo da súa
memoria o alicerce no que sustentar unha extensa obra de persoeiros e
escenarios que son froito do apego que sente por este mundo trasmontano
onde se visten as súas novelas e os seus contos para facernos gozar cunha
temática rural e arraiana coa que nos identificamos plenamente. Bento da
Cruz é un arraiano maior que recolleu a memoria oral dun pobo para salvala
do esquecemento. O escritor que ía para cura e que retrata o seu tempo coa
mestría de quen sabe do que fala, porque o que escribe é a fala da sua
memoria inesgotable, coma o curso dun río que ben podería ser o Miño e que
tan acertadamente describe o poeta estremeño Álvaro Valverde cando nos di
do noso río máis arraiano: “Del río, la metáfora oscura: / la negra sierpe
que curva alinea / su dibujo incesante”
. Pero, parece non conformarse cos
anos infantes vividos en Peireses, e il mesmo di que: “A maior pena que me
ficou desse tempo foi não ter vivido essa extraordinaria experiência de
vida na aldeia entre os 15 e os 21 anos. Senti toda a vida a falta desse
percurso de juventude”
. Isto pon de manifesto o que moitos pensamos, que
sempre é pouco o tempo que temos para os nosos, para afondar nas raizames
e nos lugares da nosa infancia e do noso principio do mundo.


Remato como empecei, citando a Benito Fernández Alonso, que noutro
fragmento do seu libro “O Río Límia e os seus contornos”, deixounos verbas
tan fermosas coma estas: “As augas torrencias vaciadas dende enormes
alturas despréndense en desurros, partidas en infindos regos, que coma
fermosas cintas de prata destrenzadas dunha enfeixada cabeleira, presenta
ondeantes faixas arxentadas, que descorren coma serpes polo declive das
ladeiras”
.

E así, unxidos da auga que traza as meirandes raias, e deixándonos levar
pola forza do seu curso que remata nos muiños fariñentos da nosa memoria,
os arraianos de aquí e de acolá, defenderemos a nosa memoria, e todo o que
supón un patrimonio cultural, etnográfico e unha forma de ser e de vivir o
mundo singulares e únicas. Con esa idea non minguaremos na teima de
recoñecer a aqueles que agrandan a nosa identidade, facéndoa universal,
coma o mestre Ferrín e padre Fontes e o Bento da Cruz.

Beizóns, saúde e ledicia, irmáns arraianos.

Suso Díaz

domingo, 31 de julio de 2011

Programa Arraiano Maior 2011


PROGRAMA ARRAIANO MAIOR DA RAIA SECA 2011
Sábado, 20 agosto de 2011. ENTRIMO

10:00 h. Encontro na igrexa de Santa María a Real, Terrachán (Entrimo).
Lectura do manifesto arraiano.

10:30 h. Comezo dunha visita guiada á igrexa. Ao rematar degustaremos uns doces na alameda da Terrachán.
Música e lectura de poemas.

11:00-13:30 h. Subida en autocar ata Queguas para facer para facer a ruta de sendeirismo (guiada) que ten habilitada o Parque Natural Baixa Limia-Serra do Xurés, onde ollaremos “Os Carríns” construccións que servían para aloxar o gando, e visitaremos As Cortes da Carballeira e a Casa da Moura (impresionante monumento megalítico), ademáis gozaremos coas vistas panorámicas da Serra do Leboreiro, Serra do Quinxo, Santa Eufemia e o Xurés. Cun pouco de sorte atoparémonos con cabalos da raza “garrana” e tamén con gando “cacheno”.
Música e lectura de poemas.

14:00 h. Xantar no restaurante Barcelona. Para participar na comida haberá que anotarse previamente.
PARA ANOTARSE NO XANTAR:
Hai que comunicalo por correo electrónico (xesusdiaz@gmail.com) ata o día 16 de agosto, e facer o ingreso de 20 euros no número de conta: 2080 0329 31 0040005303, concepto: xantar arraianos.

18:00 h. Subiremos ao Pedreiriño para proceder o nomeamento de Bento Gonçalves da Cruz como Arraiano Maior da Raia Seca do ano 2011, a cargo do Arraiano Maior do ano anterior, Padre Fontes.

O horario do programa é pola hora local española.
Recomendamos levar auga, e ir provistos de protección solar e algo para cubri-la cabeza.

Organiza: ARRAIANOS
www.arraianos.com
http://cadernoarraiano.blogspot.com

viernes, 22 de julio de 2011

Arraiano maior da raia seca 2011. Bento da Cruz

Pero cuando el sol muere todo se muestra claro,
ya no miente el ocaso ni nos rasga la rosa.
Ben Clark



O día 20 de agosto imos facer entrega do recoñecemento de "Arraiano maior da raia seca" ao escritor portugués Bento da Cruz. Xuntarémonos ás 11 da maña na Terrachán (Entrimo). Como adoita ser habitual nestes cónclaves arraianos, haberá música, poesía e un bo xantar. Xa pola tarde, o Padre Fontes, Arraiano Maior do ano 2010 e o xefe Ferrín farán entrega da guillada de mando ao Arraiano Maior do ano 2011. Para anotarse no xantar e na andaina é preciso facelo canto antes (último día 16 de agosto). Lembrade que a presenza e a asistencia á comida hai que comunicala a través do meu correo electrónico xesusdiaz@gmail.com

NUNS DÍAS PUBLICAREMOS O PROGRAMA PECHADO. Ide facendo sitio nas vosas axendas.

sábado, 21 de agosto de 2010

Manifesto Arraiano Maior da Raia Seca


Irmáns arraianos, por segundo ano e esta vez en Castro Laboreiro, onde comeza o mundo, onde o vento non para de esculpir o seu tempo na pedra con tódalas formas imaxinables, nun lugar que en si é un auténtico monumento, onde as fronteiras son a imaxinación e os prexuízos de cada quen, onde os primeiros poboadores se agarraban á eternidade en túmulos funerarios que simulaban estrelas nas noites estreladas deste ceo sempre agradecido cando un o olla agarimoso dende eiquí, e que acertadamente describe Manolo Rivas nun poema onde di: “Altares aleixoados / que apreixan os ceos.

Nesta nova cita para recoñecer como Arraiano Maior da Raia Seca ao Padre Fontes por parte da Asociación Arraianos, que mellor lugar que Castro Laboreiro, onde os lobos son súbditos dos cans e os homes transmiten a súa rica mitoloxía que asolaga esta terra sempre ceibe.

O Padre António Fontes é un arraiano por nacimento e convicción, un persoeiro feito e acrecentado na singularidade que vivimos os que habitamos estas terras, e como bo entendedor deste mundo telúrico e real, agranda a súa figura cando afirma que “o Porto sem mim cresce e a minha terra, sem mim, míngua”, e con esa claridade que da o coñecemento do lugar que habitas e da xente coa que convives, este home ergue o espírito e cultiva a alma dos seus feligreses, de parroquia en parroquia a cabalo ou en motorizada, pero coa idea firme de facer a súa labor sempre nestas serras mudando de local, pero não mudando de gente” como afirma. Pero seguro que será lembrado para sempre como o precursor dos Congresos de Medicina Popular en Vilar de Perdizes.

Aínda que os arraianos estamos convencidos de que o Padre Fontes é tal vez a reencarnación, evolución, transposición ou complemento de outros padres que habitaron estas terras noutra hora como aconteceu co célebre e mal logrado Gonçalo Coelho que tan enorme pegada deixou en Pitões das Júnias e A Cela, onde foi durante moito tempo venerado por galegos e portugueses como San Gonçalo de Pitões. Ou tal vez ten a mesma necesidade de xunguirse ao granito serrano como aconteceu con frei Lorenzo de Vera que se auto proclamou “abade bendito” por bendición papal do mosteiro de Santa María das Júnias, vivindo coma un señor feudal nas súas terras defendidas por bandidos e criminais. Pero seguro que el se sente identificado co ilustre padre Anibal, que amaba o Castro Laboreiro e así o deixou escrito nestes versos: “Quero adormecer no berço / onde sorri em criança / só então terei sossego / como na distante infância.

En lugares coma este, no que somos conscientes da nosa ridiculez, do pequenos que somos e o pouco que duramos, é cando máis claramente podemos reflexionar sobre a capacidade de construír e destruír que posúe o ser humano, pero que ao fin todo pasa, que somos tan efémeros coma un laio, e quedaremos na memoria dos nosos, mesmo dalgunha xente, e algúns na memoria dun pobo.

Dicía un Arraiano que ben puido ser un Arraino Maior e que nos deixou antes de tempo (o estremeño Ángel Campos Pámpano), que escribiu estes fermosos versos: “mientras pueda pensarte / no habrá olvido”. Agrandemos esa memoria, e fagamos bibliotecas deste sentir único, afondemos a pegada nos penedos que nos arrodean e queden aí para sempre. 

Pero nós reconfortámonos coa natureza como escribiu un dos primeiros arraianos “Os altos promontorios o choraram / e dos rios as águas saudosas” deixou dito Camoens. E acrecentamos o espírito, e o desacougo nos silencios que describe Baldo Ramos nestes versos: “e detrás de cada silencio / haberá sempre alguén que espera”. E nesa teima por descubrir o que se nos esconde a esencia da inmensidade que nos arrodea, “Há-de haber uma cor por descobrir, / um juntar de palavras escondido, / há-de haber uma chave para abrir / a porta deste muro desmedido” dixo Saramago.

E non deixamos de identificarnos cando detemos o tempo na memoria que se escribía con verbas nas lareiras da nosa infancia, e reafirmámonos no que somos cando transmitimos esa pegada aos nosos, eses novos arraianos que veñen para facer país nun novo mundo, e con novas fronteiras tan invisibles como palpables.

Rematamos este manifesto berrando dende esta altura a quen o queira escoitar, berrando a rabia que produce un tempo de gobernantes minúsculos, de seres ananos coma os descritos por Celso Emilio Ferreiro que non deixan de medrar e multiplicarse coma os vermes, nun tempo de retroceso e procuras de identidades falsas, nun vieiro que non conduce a ningures e que nos afoga a gorxa e creba o espiñazo, férennos co que máis nos doe, con  asfixiar a nosa lingua, e por iso digo en voz alta “Na casa dos meus avós arrecendente / a sí propia, singular no mundo; / nos cabalos da serra e nos mineiros / de Lousame aquil vinte de Santiago, / reclamo a libertade  pró meu pobo”, facendo nosos os versos do Arraiano Maior Xosé Luís Méndez Ferrín.

Suso Díaz